Terapia rodzin

Terapia rodzinna to forma terapii psychologicznej, której celem jest rozwiązanie problemów i konfliktów w rodzinie oraz odbudowa więzi między jej członkami. Polega na odnalezieniu źródła kryzysu oraz sposobów na jego pokonanie, czemu służyć ma cykl spotkań, w których uczestniczą rodzice, dzieci i terapeuta prowadzący.

Terapia rodzinna polega na rozmowie członków rodziny z terapeutą o trudnościach we wzajemnych relacjach. Opiera się na założeniu, że rodzina jest jak system naczyń połączonych - kiedy jeden z domowników ma problemy, odbijają się one negatywnie na jego najbliższych, a to z kolei przyczynia się to powstawania nieporozumień i konfliktów. Celem terapii rodzinnej jest pokonanie trudności poprzez wskazanie źródeł konfliktu, nazwanie ich oraz wspólną pracę nad ich rozwiązaniem.

Kiedy jest potrzebna?

Terapia rodzinna wskazana jest w sytuacjach, gdy relacje między domownikami są zaburzone, to znaczy często dochodzi między nimi do kłótni i konfliktów, mają trudności z rozpoznaniem swoich potrzeb, nie czują ze sobą więzi, brakuje im bliskości, zrozumienia, wsparcia. Może być także pomocna wówczas, gdy rodzina przeżywa kryzys spowodowany jakimś przytłaczającym, traumatycznym wydarzeniem, np. śmiercią któregoś z jej członków, utratą pracy, separacją, rozwodem, zmianą otoczenia itp.

Jak wygląda?

W terapii powinna uczestniczyć cała rodzina, wtedy jej efekty są najlepsze. Podczas rozmowy terapeuta poświęca uwagę nie tylko osobie, która swoim zachowaniem wpływa na zaburzone relacje w rodzinie, ale wszystkim jej członkom. Specjalista stara się zachować neutralność i nie stawać po żadnej stronie ewentualnego konfliktu. Jego celem nie jest szukanie winnych, lecz wypracowanie takiego rozwiązania, które będzie spełniało potrzeby i oczekiwania wszystkich uczestników spotkania.

Szczegółowy plan terapii zależny jest od wybranej metody terapeutycznej, jednak na ogół polega ona na spokojnej rozmowie, podczas której psycholog zachęca członków rodziny do mówienia o swoich uczuciach i potrzebach. W ten sposób chce dotrzeć do przyczyn nieprawidłowych relacji domowników i na tej podstawie znaleźć dla nich sposoby radzenia sobie z problemami.

Na ogół spotkania trwają 1,5-2 godziny i odbywają się raz na 2-3 tygodnie. Aby w rodzinie doszło do zmiany, potrzeba co najmniej kilku spotkań, jednak ich liczba uzależniona jest od postępów w terapii. Na pewno nie należy liczyć na efekty od razu po pierwszym spotkaniu. Najczęściej ma ono charakter organizacyjny, służy przede wszystkim rozeznaniu się specjalisty w sytuacji rodzinnej i wybraniu odpowiedniej metody terapeutycznej.

Efekty

Głównym efektem terapii powinno być ustąpienie problemu, z którym rodzina zgłosiła się do terapeuty. Ale istnieją też inne korzyści wynikające z rodzinnych spotkań z psychologiem:

  • większa wrażliwość na odczucia i potrzeby innych członków rodziny;
  • lepsze zrozumienie motywów postępowania swojego i swoich bliskich;
  • poprawa komunikacji w rodzinie - częstsze wsłuchiwanie się w to, co druga osoba ma do przekazania, nauka otwartego mówienia o sobie i swoich uczuciach;
  • zwiększenie kompetencji wychowawczych rodziców oraz większa świadomość potrzeb fizycznych i emocjonalnych dziecka.

Metody terapeutyczne

Każda rodzina jest inna i ma inne problemy. Z tego powodu nie ma jednej, uniwersalnej metody terapeutycznej, która byłaby skuteczna w rozwiązywaniu wszystkich trudności, z jakimi najczęściej borykają się rodziny. Oto najczęściej stosowane:

  • psychoanalityczna terapia rodzinna - pomaga członkom rodziny w wypełnianiu swoich ról w sposób otwarty i elastyczny. W tym celu dąży do zmiany ich zachowań i mentalności tak, aby pozbyli się wewnętrznych konfliktów, lęków i kompleksów, które rzutują na relacje w rodzinie.
  • terapia rodzinna bazująca na doświadczeniu - służy zwiększeniu wrażliwości członków rodziny na potrzeby ich najbliższych oraz zerwaniu ze sztywnymi schematami postępowania. Dostrzega potrzebę ich indywidualnego rozwoju oraz otwartości na doświadczenia. Terapeuta tworzy bardzo bliską więź z rodziną, wspiera ją i tym samym służy jako pozytywny wzorzec postępowania.
  • behawioralna terapia rodzinna - kładzie nacisk na zmianę zachowań dominujących w rodzinie z karnych na nagradzające. Uczy sposobów jasnej komunikacji swoich potrzeb, okazywania wsparcia partnerowi, szukania kompromisów. Nie proponuje całkowitego zerwania z dotychczasowymi zachowaniami, lecz ich modyfikację (np. wyrażania się w bardziej specyficzny, konkretny sposób, zamiast „nie interesujesz się mną” - „nie zapytałeś mnie, jak minął mi dzień”).